ژن هایی که از پدر و مادر به ارث می بریم چیست؟

همه ما حاصل ترکیبی از ویژگی‌های والدینمان هستیم. از رنگ چشم و مو گرفته تا قد و حتی برخی از ویژگی‌های شخصیتی، همه از طریق ژن‌هایی که از پدر و مادر به ارث می‌بریم، به ما منتقل می‌شوند. اما دقیقاً چه ژن‌هایی و چگونه این ویژگی‌ها را به ما منتقل می‌کنند؟ قبل از اینکه به بررسی ژن‌های به ارث رسیده در مجله اینترنتی فراوک بپردازیم، بهتر است بدانیم که ژن چیست. ژن‌ها واحدهای اساسی وراثت هستند که در داخل کروموزوم‌ها قرار دارند. 

کروموزوم‌ها ساختارهایی رشته‌ای شکل در هسته سلول‌ها هستند که حاوی DNA (دئوکسی ریبونوکلئیک اسید) هستند. DNA مولکولی است که حاوی تمام اطلاعات ژنتیکی مورد نیاز برای ساخت و نگهداری یک موجود زنده است. هر فرد دو نسخه از هر ژن دارد یک نسخه از مادر و یک نسخه از پدر.

هنگامی که سلول‌های جنسی (اسپرم و تخمک) تشکیل می‌شوند، هر یک از این سلول‌ها تنها یک نسخه از هر ژن را دریافت می‌کند. در هنگام لقاح، اسپرم و تخمک با هم ترکیب می‌شوند و یک سلول جدید (زیگوت) را تشکیل می‌دهند که حاوی دو نسخه از هر ژن است. نیمی از این ژن‌ها از پدر و نیمی دیگر از مادر به ارث می‌رسند.

چه ژن هایی که از پدر و مادر به ارث می بریم؟

ویژگی‌ های فیزیکی

ویژگی‌های فیزیکی ما، نتیجه‌ ی ترکیبی پیچیده‌ای از ژن‌هایی است که از پدر و مادر به ارث می‌بریم. این ژن‌ها، مانند دستورالعمل ‌هایی هستند که ظاهر و عملکرد بدن ما را تعیین می‌کنند. از رنگ چشم و مو گرفته تا قد و حتی برخی از ویژگی‌های شخصیتی، همگی تحت تأثیر این وراثت قرار دارند.

ژن‌های مختلفی رنگ چشم و مو را تعیین می‌کنند. برخی از رنگ‌ها غالب ‌تر هستند و احتمال بیشتری دارد که به نسل بعد منتقل شوند. قد افراد تحت تأثیر چندین ژن قرار دارد. هر دو والدین در تعیین قد فرزند نقش دارند، اما مطالعات نشان داده‌اند که ژن‌های پدر تأثیر بیشتری بر رشد قد دارند. رنگدانه ملانین، رنگ پوست را تعیین می‌کند. ژن‌های مختلفی میزان تولید ملانین را کنترل می‌کنند و رنگ پوست را روشن یا تیره می‌کنند. شکل صورت، از جمله اندازه بینی، شکل فک و فاصله بین چشم‌ها، تحت تأثیر ژن‌ها قرار دارد.

گروه خونی از والدین به ارث می‌رسد و بر اساس ترکیبی از ژن‌های پدر و مادر تعیین می‌شود. برخی بیماری‌ها مانند دیابت، فشار خون و بیماری‌های قلبی، دارای پایه ژنتیکی هستند. علاوه بر رنگ، ویژگی‌هایی مانند فر یا صاف بودن مو، ضخامت و سرعت رشد مو نیز تحت تأثیر ژن‌ها قرار دارند.

خلق و خو

وراثت می‌تواند نقش مهمی در شکل‌گیری خلق و خو و شخصیت افراد داشته باشد. اما این بدان معنا نیست که ژن‌ها تنها عامل تعیین‌کننده هستند. محیطی که در آن رشد می‌کنیم، تجربیات زندگی، تعاملات اجتماعی و عوامل روانی دیگر نیز همگی در شکل‌گیری شخصیت ما نقش دارند.

برخی از تمایلات رفتاری مانند درون‌گرایی یا برون‌گرایی، اضطراب، پرخاشگری و خوش‌بینی ممکن است دارای پایه ژنتیکی باشند. نحوه‌ی تجربه و بیان احساسات مانند شادی، غم، خشم و ترس تا حدودی تحت تأثیر ژن‌ها قرار دارد. توانایی برقراری ارتباط، همکاری با دیگران و حل تعارضات نیز می‌تواند دارای مؤلفه‌های ژنتیکی باشد. استعدادهایی مانند موسیقیایی، هنری یا ریاضی نیز ممکن است تا حدی به وراثت مربوط باشند.

هوش و استعداد ذهنی

هوش و استعداد ذهنی به‌طور کلی ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است. ژن‌هایی که از پدر و مادر به ارث می‌بریم می‌توانند نقش مهمی در تعیین توانایی‌های شناختی و ذهنی ما داشته باشند. با این حال، عوامل محیطی مانند آموزش، تجربه‌های زندگی، تغذیه، و تعاملات اجتماعی نیز به شدت بر رشد هوش و استعداد تأثیرگذار هستند.

مطالعات ژنتیکی نشان داده‌اند که برخی از جنبه‌های هوش ارثی هستند و احتمالاً به وسیله چندین ژن مختلف کنترل می‌شوند. این بدین معناست که یک فرد ممکن است استعدادهای خاصی مانند تفکر تحلیلی یا خلاقیت را به‌طور ژنتیکی از والدین به ارث ببرد، اما بهبود و توسعه آن‌ها اغلب به محیط، آموزش و تمرین نیز بستگی دارد. از سوی دیگر، هوش یک ویژگی پیچیده است و هنوز هم بسیاری از دانشمندان در تلاش هستند تا دقیقاً بفهمند چگونه ژنتیک و محیط با هم تعامل دارند و هوش را شکل می‌دهند.

الگوهای خواب

مطالعات نشان می‌دهند که الگوهای خواب تا حد زیادی تحت تأثیر عوامل ژنتیکی قرار دارند. به عبارت دیگر، ژن‌هایی که از والدین به ارث می‌بریم، می‌توانند بر ساعت زیستی بدن ما، نیاز به خواب، کیفیت خواب و حتی برخی اختلالات خواب مانند بی‌خوابی یا خواب‌آلودگی بیش از حد در طول روز تأثیر بگذارند. ژن‌ها نقش مهمی در تنظیم ساعت زیستی بدن دارند. ساعت زیستی، چرخه‌های طبیعی خواب و بیداری را کنترل می‌کند. تفاوت‌های ژنتیکی در این ساعت زیستی می‌توانند منجر به تفاوت در زمان خوابیدن، بیدار شدن و احساس خواب‌آلودگی در طول روز شوند.

ژن‌ها بر تولید و عملکرد هورمون ملاتونین تأثیر می‌گذارند. ملاتونین، هورمونی است که به تنظیم چرخه خواب و بیداری کمک می‌کند. تفاوت‌های ژنتیکی در تولید ملاتونین می‌توانند بر کیفیت خواب تأثیر بگذارند. ژن‌ها می‌توانند بر ساختار و عملکرد مناطقی از مغز که در تنظیم خواب نقش دارند، تأثیر بگذارند.

توانایی افزایش یا کاهش وزن

توانایی افزایش یا کاهش وزن تا حدی می‌تواند از والدین به ارث برسد، زیرا عوامل ژنتیکی در تنظیم متابولیسم، اشتها، و نحوه ذخیره‌سازی چربی در بدن نقش دارند. ژن‌ها می‌توانند تعیین کنند که بدن شما چگونه مواد غذایی را مصرف و انرژی را ذخیره می‌کند، و همچنین بر روی سطح هورمون‌هایی که در اشتها و مصرف کالری نقش دارند تأثیر بگذارند.

برخی از افراد به دلیل ترکیبات ژنتیکی خود ممکن است مستعد افزایش وزن باشند، زیرا بدنشان کالری‌ها را به شکل چربی ذخیره می‌کند و یا متابولیسم کندتری دارند. همچنین، عواملی مانند توزیع چربی در بدن نیز می‌تواند ژنتیکی باشد. با این حال، عوامل محیطی، مانند نوع تغذیه، میزان فعالیت بدنی، استرس، و سبک زندگی نیز تأثیر عمده‌ای بر افزایش یا کاهش وزن دارند. به عبارت دیگر، اگرچه ژنتیک می‌تواند بر توانایی‌های بدن در کنترل وزن تأثیر بگذارد، ولی سبک زندگی و انتخاب‌های روزانه نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت وزن دارند.

اختلال بیش فعالی

اختلال بیش فعالی (ADHD) به طور قابل توجهی با وراثت در ارتباط است. مطالعات نشان داده‌اند که ژن‌ها نقش مهمی در بروز این اختلال دارند. به عبارت دیگر، اگر یکی از والدین یا نزدیکان شما مبتلا به ADHD باشد، احتمال اینکه شما نیز این اختلال را داشته باشید بیشتر است. ژن‌ها بر تولید و عملکرد نوروترانسمیترهایی مانند دوپامین و نوراپی‌نفرین تأثیر می‌گذارند. این مواد شیمیایی در مغز نقش مهمی در تمرکز، کنترل تکانه‌ها و پاداش دارند.

اختلال در عملکرد این نوروترانسمیترها می‌تواند یکی از دلایل بروز ADHD باشد. ژن‌ها همچنین می‌توانند بر ساختار و عملکرد برخی از مناطق مغز که در توجه، کنترل تکانه‌ها و عملکرد اجرایی نقش دارند، تأثیر بگذارند.