علت و درمان جوش و آکنه
جوش و آکنه یکی از مشکلات شایع پوستی است که افراد در هر سنی امکان دارد به آن دچار شوند. این مشکل نه تنها روی زیبایی و ظاهر پوست تأثیر می گذارد بلکه می تواند به اعتماد به نفس افراد آسیب برساند. بنابراین، شناخت علت ایجاد جوش و آکنه و راهکارهای درمانی آن بسیار اهمیت دارد.
جوش و آکنه چیست؟
جوش یا آکنه زمانی ایجاد می شود که منافذ پوست (غدد فولیکولی) با چربی اضافی، سلول های مرده پوست و باکتری ها مسدود شوند. این انسداد باعث ایجاد التهابات، قرمزی و تورم در پوست می شود که به صورت جوش های سر سفید، سر سیاه، کورک یا کیست های زیرپوستی ظاهر می شود.
آکنه معمولاً در نواحی ای که غدد چربی بیشتر فعال هستند مثل صورت، پشت، قفسه سینه و شانه ها بیشتر دیده می شود.
علت های ایجاد جوش و آکنه
1. تغییرات هورمونی
یکی از اصلی ترین علت های بروز جوش، تغییرات هورمونی در بدن است. این تغییرات علل الخصوص در دوره های نوجوانی، بارداری، قاعدگی و حتی استرس شدید رخ میدهد. افزایش هورمون آندروژن باعث تحریک غدد چربی شده و تولید چربی پوست افزایش پیدا می کند که بستر مناسبی برای ایجاد جوش فراهم میکند.
2. تولید بیش از حد چربی پوست
غدد چربی پوست وظیفه تولید چربی (سبوم) را دارند که نقش محافظتی دارد. اما تولید بیش از حد این چربی باعث مسدود شدن منافذ پوست و ایجاد جوش می شود.
3. انباشته شدن سلول های مرده پوست
سلو های مرده پوست باید به صورت طبیعی از سطح پوست جدا شوند، اما اگر این فرآیند به درستی انجام نشود و سلول ها روی پوست باقی بمانند، می توانند منافذ را مسدود کنند و جوش به وجود آید.
4. عفونت باکتریایی
باکتری Propionibacterium acnes (P. acnes) در پوست معمولاً وجود دارد، اما زمانی که منافذ پوست مسدود شوند، این باکتری رشد می کند و باعث التهاب و تشدید جوش ها می شود.
5. رژیم غذایی
مطالعات جدید نشان دادهاند که مصرف زیاد غذاهای پرچرب، شیرینی ها، محصولات لبنی و غذاهای پرقند میتواند باعث تشدید آکنه شود.
6. استرس و کم خوابی
استرس مزمن باعث افزایش هورمون های استرس مثل کورتیزول شده و به تحریک غدد چربی کمک می کند. همچنین کمبود خواب کیفیت ترمیم پوست را کاهش میدهد.
7. استفاده نادرست از محصولات پوستی
استفاده از کرم ها و لوازم آرایشی که منافذ پوست را مسدود می کنند (کومدوژنیک) میتواند باعث افزایش جوش شود. همچنین شستشوی بیش از حد پوست باعث خشکی و تحریک آن شده که به افزایش جوش کمک می کند.
اگر می خواهید با راه های مقابله با خشکی پوست آشنا شوید مقاله موجود در سایت فراوک را مطالعه نماید.
8. عوامل ژنتیکی
افرادی که سابقه خانوادگی آکنه دارند، احتمال بیشتری برای ابتلا به جوش دارند.
انواع جوش و آکنه
جوش سر سفید: منافذ پوست مسدود شده اما روی پوست باز است.
جوش سر سیاه: منافذ باز پوست با چربی و سلول های مرده مسدود شدهاند که با هوا تیره شدهاند.
پاپول: جوش های قرمز و متورم بدون چرک.
پوسچول: جوش های قرمز که دارای چرک هستند.
ندول: جوش های بزرگ، عمیق و دردناک.
کیست: کیست های بزرگ، عمیق، چرکی و دردناک که می توانند جای زخم به جا بگذارند.
راهکارهای درمان جوش و آکنه
1. مراقبت های روزانه پوست
استفاده از شوینده های ملایم و غیر صابونی برای پاکسازی پوست دو بار در روز.
استفاده از تونرهای غیر الکلی برای تعادل چربی پوست.
مرطوب کننده مناسب پوست های چرب و جوش دار.
عدم استفاده از لوازم آرایشی سنگین و ضد کومدوژنیک.
پاک کردن آرایش قبل از خواب.
2. داروهای موضعی
رتینوئیدها: مثل ترتینوئین، آداپالن که سلول های مرده پوست را از بین می برند و منافذ را باز می کنند.
بنزوئیل پراکسید: باکتری ها را از بین میبرد و التهاب را کاهش میدهد.
آنتی بیوتیک های موضعی: برای کاهش باکتری ها و التهاب استفاده می شوند.
اسید سالیسیلیک: کمک به لایه برداری پوست و باز شدن منافذ.
3. درمان های خوراکی
آنتی بیوتیک ها: در موارد شدید برای کاهش باکتری ها و التهاب.
هورمون درمانی: مثل قرص های ضد بارداری که سطح هورمون ها را تنظیم می کنند.
ایزوترتینوئین: داروی قوی برای موارد شدید آکنه که توسط پزشک تجویز می شود.
4. درمان های تخصصی
لایه برداری شیمیایی: با استفاده از مواد شیمیایی برای پاکسازی لایه های سطحی پوست.
نوردرمانی: استفاده از لیزر و نور LED برای کاهش باکتری ها و التهاب.
تزریق کورتیزون: برای جوش های بزرگ و دردناک.
5. تغذیه سالم و سبک زندگی
پرهیز از مصرف غذاهای پرچرب، قند زیاد و محصولات لبنی زیاد.
افزایش مصرف میوه و سبزیجات.
نوشیدن آب کافی برای حفظ رطوبت پوست.
کاهش استرس از طریق ورزش، مدیتیشن و خواب کافی.
نکات مهم در پیشگیری از جوش
دوری از دست زدن به صورت با دست های آلوده.
استفاده نکردن از حوله یا بالش های مشترک.
تغییر منظم روبالشتی و حوله ها.
مراقبت از پوست در برابر آلودگی های محیطی.
مراجعه به پزشک پوست در صورت عدم بهبود جوش ها.
جوش و آکنه مشکل شایعی است که میتواند به دلایل گوناگونی از جمله هورمونی، ژنتیکی، رژیم غذایی و سبک زندگی به وجود بیاید. درمان موثر این مشکل نیازمند تشخیص دقیق علت و استفاده از روش های متنوع درمانی است. رعایت مراقبت های روزانه، استفاده از محصولات مناسب، اصلاح رژیم غذایی و در موارد شدید مراجعه به پزشک متخصص میتواند به طور چشمگیری در بهبود و پیشگیری از جوش و آکنه کمک کند.